Chỉ với một chiếc điện thoại, mỗi người chúng ta hôm nay có thể kết nối với hàng triệu người, chia sẻ một câu chuyện, bày tỏ một quan điểm, lan tỏa một thông điệp. Nhưng cũng chỉ với một lần bấm “đăng” hay “chia sẻ” thiếu suy nghĩ, một tin giả có thể lan xa, một cá nhân có thể bị tổn thương, một cơ quan có thể bị ảnh hưởng uy tín. Môi trường số đã trở thành “không gian sống thứ hai” của mỗi người, và không gian ấy cũng cần những chuẩn mực ứng xử như ngoài đời thực.
Với ý nghĩa đó, ngày 05/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL về Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Đây là bộ “cẩm nang” định hướng hành vi cho mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức khi tham gia không gian mạng, hướng tới một môi trường số văn minh, an toàn, lành mạnh và nhân văn.
🎯 Bộ Quy tắc dành cho ai?
Bộ Quy tắc áp dụng cho mọi người tham gia môi trường số: cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, người dân, doanh nghiệp, các cơ quan, tổ chức và các nền tảng cung cấp dịch vụ số. Nói cách khác, ai đang dùng Facebook, Zalo, TikTok, YouTube, thư điện tử hay bất kỳ nền tảng số nào thì Bộ Quy tắc đều dành cho người đó.
📌 Những chuẩn mực cốt lõi cần ghi nhớ
1. Tôn trọng pháp luật, tôn trọng con người
Mọi hành vi trên mạng đều phải tuân thủ pháp luật Việt Nam và quy tắc cộng đồng của từng nền tảng. Tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; không xúc phạm, công kích, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm người khác; không đăng tải nội dung kích động bạo lực, gây thù hận, phân biệt về giới, vùng miền, dân tộc, tôn giáo.
2. Ngôn từ văn minh, thái độ đúng mực
Tranh luận là quyền, nhưng tranh luận có văn hóa là trách nhiệm. Hãy sử dụng ngôn từ, hình ảnh lịch sự, thể hiện sự tôn trọng khi trao đổi, phản biện. Một bình luận thiếu kiểm soát có thể tồn tại mãi trên không gian mạng.
3. Kiểm chứng trước khi chia sẻ
Tin giả, tin sai sự thật lan nhanh gấp nhiều lần tin thật. Trước khi đăng tải hay chia sẻ, hãy tự hỏi: Thông tin này đến từ đâu? Đã được kiểm chứng chưa? Chia sẻ có gây hại cho ai không? Khuyến khích sử dụng họ tên thật hoặc tên thuộc sở hữu hợp pháp khi tham gia môi trường số, thể hiện tinh thần trách nhiệm với chính phát ngôn của mình.
4. Bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và sở hữu trí tuệ
Không tự ý đăng tải hình ảnh, thông tin của người khác, đặc biệt là trẻ em, khi chưa được phép. Không sao chép, sử dụng tác phẩm của người khác mà không dẫn nguồn hoặc xin phép. Với cán bộ, công chức, tuyệt đối không chia sẻ hồ sơ, tài liệu công vụ, thông tin chưa được công khai trên mạng xã hội.
5. Chủ động lan tỏa điều tích cực, cảnh báo điều sai lệch
Khi phát hiện tin giả, nội dung vi phạm pháp luật, hãy báo cáo với nền tảng hoặc cơ quan chức năng. Nếu đăng cảnh báo tin giả, cần thể hiện rõ dấu hiệu nhận biết theo hướng dẫn của Bộ Quy tắc (gạch chéo màu đỏ) để người xem không hiểu nhầm và không tiếp tục lan truyền. Đồng thời, mỗi người hãy là một “nguồn phát” thông tin tích cực: những câu chuyện đẹp, giá trị văn hóa, hình ảnh quê hương, đất nước.
🏛️ Với cán bộ, công chức: gương mẫu là yêu cầu hàng đầu
Là người làm việc trong cơ quan nhà nước, mỗi phát ngôn, mỗi bài đăng của cán bộ, công chức đều được nhìn nhận gắn với hình ảnh của cơ quan và Nhà nước. Bộ Quy tắc nhấn mạnh yêu cầu gương mẫu, chuẩn mực, trách nhiệm:
Không sử dụng tài khoản cá nhân để nhân danh cơ quan phát ngôn khi chưa được giao nhiệm vụ.
Không bình luận, chia sẻ nội dung trái với quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước.
Bảo mật thông tin công vụ, tuân thủ quy định về an toàn thông tin mạng.
Cơ quan, tổ chức sử dụng tài khoản chính thức đúng tên gọi, phân công rõ trách nhiệm quản trị và kiểm duyệt nội dung.
Đối với ngành Ngoại vụ, môi trường số còn là cầu nối đối ngoại. Mỗi thư điện tử, mỗi tin nhắn với đối tác quốc tế, mỗi bài đăng quảng bá hình ảnh thành phố Đồng Nai đều góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam thân thiện, chuyên nghiệp, tôn trọng sự đa dạng văn hóa. Ứng xử văn minh trên mạng chính là “ngoại giao nhân dân” trong thời đại số.
👥 Với người dân: mỗi công dân số là một “đại sứ văn hóa”
Người dân thành phố Đồng Nai, từ các bậc phụ huynh đến các bạn trẻ, đều có thể góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh bằng những hành động đơn giản:
Đọc kỹ, suy nghĩ trước khi bình luận, chia sẻ.
Không tham gia “bão” bình luận công kích, không tiếp tay cho tin đồn.
Hướng dẫn con em sử dụng mạng an toàn, không để lộ thông tin cá nhân.
Tôn trọng sự khác biệt, lắng nghe và đối thoại có văn hóa.
✨ Kết lời
Môi trường số không tự nó tốt hay xấu, chính con người sử dụng quyết định điều đó. Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số không phải là những điều cấm đoán khô cứng, mà là lời nhắc nhở nhẹ nhàng: hãy mang những giá trị tốt đẹp của người Việt Nam lên không gian mạng. Mỗi dòng trạng thái tử tế, mỗi lượt chia sẻ có trách nhiệm, mỗi lời bình luận tôn trọng sẽ cùng nhau tạo nên một không gian mạng văn minh cho hôm nay và cho thế hệ mai sau.
Sở Ngoại vụ thành phố Đồng Nai kêu gọi toàn thể cán bộ, công chức, người lao động và người dân cùng thực hiện Bộ Quy tắc, bắt đầu từ chính tài khoản của mình, ngay hôm nay.
Toàn văn Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL và Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được đăng tải kèm theo bài viết này.
