Trong khuôn khổ chương trình tham quan, tìm hiểu thực tế phục vụ công tác đối ngoại và quảng bá hình ảnh địa phương, tôi được tham gia Đoàn công tác của Sở Ngoại vụ tỉnh Đồng Nai và Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh đến tham quan, trải nghiệm tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập – một trong 35 vườn quốc gia của Việt Nam. Chuyến đi không chỉ mang đến những trải nghiệm đáng nhớ về thiên nhiên hoang sơ, đa dạng sinh học mà còn giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững gắn với bảo tồn rừng và gìn giữ bản sắc văn hóa bản địa.
Vườn quốc gia Bù Gia Mập được thành lập ngày 27 tháng 11 năm 2002, nằm ở khu vực chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và vùng đồng bằng Nam Bộ. Đây là khu rừng có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm của hệ động, thực vật; bảo vệ an toàn cho các công trình thủy điện Cần Đơn, Sóc Phu Miêng; đồng thời phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái.
Với diện tích hơn 25.593,79 ha, Vườn quốc gia Bù Gia Mập là một trong những khu vực có mức độ đa dạng sinh học cao hàng đầu của khu vực Đông Nam Bộ. Các nghiên cứu gần đây ghi nhận tại đây 1.115 loài thực vật, trong đó có 117 loài nguy cấp, quý, hiếm như Gõ đỏ, Cẩm lai, Trầm hương, Giáng hương và nhiều loài lan rừng, được bảo vệ theo Sách đỏ Việt Nam, IUCN và Nghị định 84/2021/NĐ-CP. Hệ sinh thái rừng của Vườn quốc gia còn là nơi sinh sống của 72 loài nấm lớn và 832 loài động vật. Đáng chú ý, lớp thú có 106 loài, trong đó nhiều loài quý hiếm như Chà vá chân đen, Vượn đen má vàng, Voi châu Á, Bò tót, Báo hoa mai, Gấu ngựa, Gấu chó, Tê tê; lớp chim có 248 loài với nhiều loài đặc hữu, giá trị bảo tồn cao như Hồng hoàng, Niệc mỏ vằn, Công, Gà lôi hông tía.
Với hệ động, thực vật phong phú và nhiều loài quý hiếm, Vườn quốc gia Bù Gia Mập là điểm đến hấp dẫn cho nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái bền vững. Những con số ấy không chỉ thể hiện giá trị sinh học đặc biệt của Vườn mà còn khẳng định vai trò quan trọng của Bù Gia Mập trong mạng lưới bảo tồn thiên nhiên quốc gia.
Một số loài động thực vật quý hiếm tại Vườn
Trong hành trình trải nghiệm, đoàn công tác đã tham quan nhiều tuyến, điểm du lịch sinh thái tiêu biểu. Một trong những điểm dừng chân ấn tượng là Trung tâm cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật. Tại đây, chúng tôi được tận mắt quan sát, nghe giới thiệu và tìm hiểu tập tính sinh học của nhiều loài động vật quý hiếm như vượn đen má vàng, chà vá chân đen, khỉ đuôi dài, khỉ đuôi lợn, công, rùa núi vàng, kỳ đà vân, chồn hương, heo rừng, hươu, nai, cheo cheo… Qua đó càng thấy rõ hơn ý nghĩa của công tác cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã gắn với giáo dục môi trường.
Đoàn cũng đến tham quan Di tích quốc gia đặc biệt – điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu VK96 (Ô 30), điểm kết thúc của hệ thống đường ống dài gần 5.000 km từ Móng Cái đến Bù Gia Mập trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là địa chỉ đỏ mang giá trị lịch sử sâu sắc, giúp thế hệ hôm nay hiểu thêm về sự hy sinh, sáng tạo và ý chí kiên cường của cha ông.
Tham quan Di tích quốc gia đặc biệt – điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu VK96
Một trải nghiệm khó quên khác là chuyến tham quan Thác Đắk Mai – di tích cấp tỉnh, nằm cách trung tâm Vườn khoảng 6 km. Thác nước rộng khoảng 15 m, cao 10 m, phía dưới là hồ nước tự nhiên trong xanh, mát lành. Ít ai biết rằng nơi đây từng là căn cứ của Ban An ninh Khu 10 vào năm 1966 – lực lượng tiền thân của Công an tỉnh Bình Phước (cũ).
Thác Đắk Mai
Bên cạnh đó, quần thể 39 cây di sản Việt Nam với tuổi đời từ 150 đến 450 năm cũng để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Những cây cổ thụ to lớn, hàng chục người ôm không xuể là minh chứng sống động cho sự trường tồn của rừng và giá trị cần được gìn giữ cho các thế hệ mai sau.
Quần thể cây di sản tại Vườn
Không chỉ dừng lại ở tham quan, đoàn còn có dịp giao lưu, tìm hiểu đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc S’tiêng, M/ Nông thông qua các hoạt động sinh hoạt cộng đồng như đốt lửa trại, nghe cồng chiêng, múa sạp, uống rượu cần và nghỉ đêm tại nhà dài truyền thống. Đây là những trải nghiệm chân thực, góp phần làm giàu thêm cảm xúc và sự thấu hiểu về văn hóa bản địa.
Đốt lửa trại, giao lưu văn hóa với người đồng bào dân tộc bản địa
Đặc biệt, những hoạt động đi bộ xuyên rừng, tắm suối, thả lưới bắt cá, cắm trại giữa rừng hay chạy xe xuyên rừng theo tuyến quốc lộ 14C nối với đường tuần tra biên giới đã mang đến cho chúng tôi cảm giác hòa mình trọn vẹn vào thiên nhiên hoang dã, nguyên sơ.
Chạy xe xuyên rừng Vườn Quốc Gia theo tuyến đường quốc lộ 14c nối liền với đường tuần tra biên giới
Chuyến hành trình đến Vườn quốc gia Bù Gia Mập không chỉ là chuyến tham quan thực tế mà còn là dịp để nhìn nhận rõ hơn tiềm năng, lợi thế của địa phương trong phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng bền vững. Đây chính là nền tảng quan trọng để quảng bá hình ảnh thiên nhiên, văn hóa và con người Đồng Nai đến với bạn bè trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy hợp tác, đầu tư và phát triển du lịch xanh trong tương lai.
